БП
Puszcza Białowieska
Przyroda · Szlaki · Historia · Biblioteka

Dąbrowa rezerwatowa

Ścieżka przyrodnicza 2,1 km przez starą dąbrowę oddziału 807a na skraju strefy ochrony ścisłej: dąb bezszypułkowy, grab, klon, olbrzymia sosna.

Rodzaj
Szlaki piesze
Długość
2,1 km
Czas
1,5 godz.
Trudność
łatwa
Przystanki
16
Mapa trasy: Dąbrowa rezerwatowa
Mapa trasy · Otwórz mapę w pełnym rozmiarze

Jedyna piesza ścieżka parku biegnie przez oddział 807a, wzdłuż granicy strefy ochrony ścisłej. To niewielka pętla - 2,1 kilometra, około półtorej godziny spokojnego spaceru - ale można na niej zobaczyć prawie wszystkie najważniejsze drzewa puszczy: stare dęby szypułkowe i bezszypułkowe, grab, klon, jesion, osikę, brzozę, świerk i olbrzymią sosnę.

Szczególną cechą tej dąbrowy jest dąb bezszypułkowy. Na Białorusi rośnie tylko w kilku miejscach, a w puszczy do jego ochrony wydzielono osobne oddziały. Na ścieżce są też ślady człowieka: miejsce, gdzie dawniej wypalano węgiel drzewny, i stary trybik myśliwski - wąska przecinka, którą podczas obław pędzono zwierzynę. Na powierzchni badawczej naukowcy od dziesięcioleci obserwują, jak żyje las bez ingerencji człowieka.

Plan ścieżki „Dąbrowa rezerwatowa” w oddziale 807a
Ścieżka w oddziale 807a: 17 przystanków

Przystanki są oznaczone na ścieżce tablicami z numerami - poniższa lista ma te same numery.

Przystanki

  1. 1

    Powierzchnia badawcza

    Powierzchnia badawcza w dąbrowie

    Dziwna dla laika nazwa „powierzchnia badawcza” wiele mówi naukowcom. Tak nazywa się specjalne fragmenty lasu, na których prowadzi się długoterminowy monitoring i badania. Ich celem jest śledzenie rozwoju naturalnych ekosystemów. Pierwsze takie powierzchnie założono w Puszczy Białowieskiej na początku lat 50. XX wieku. Powierzchnie badawcze są absolutnie nietykalne.

  2. 2

    Grab

    Grab

    Grab to mieszkaniec europejskich lasów liściastych i stały towarzysz dębu. Drzewo o twardym drewnie, gęstszym niż dębowe, można nazwać wskaźnikiem przyrodniczym: tam, gdzie rośnie grab, gleba jest żyzna i bogata. Na Białorusi grab występuje w rejonach południowych i zachodnich. Pojedyncze drzewa rosną w puszczy prawie wszędzie, ale najciekawsze jest to, że są tu też prawdziwe lasy grabowe.

  3. 3

    Wodopój

    Leśny wodopój

    To sztuczne zagłębienie wykopano pierwotnie do produkcji potażu, prawdopodobnie jeszcze w XVIII wieku, gdy stosowano najprostsze metody wypalania. Pod wierzchnią warstwą gleby była glina i dół wypełnił się wodą. Z czasem miejsce „odkryli” dzicy mieszkańcy puszczy i od wielu lat przychodzą tu do wodopoju okoliczne zwierzęta, nie wyłączając żubrów.

  4. 4

    Miejsce wypalania węgla drzewnego

    Dawny dół do wypalania węgla

    Płytkie okrągłe doły, na które czasem natrafiają wędrowcy w puszczy, to ślady wczesnego przemysłowego wykorzystania lasu. Pod koniec XVIII wieku podskarbi Wielkiego Księstwa Litewskiego Antoni Tyzenhauz oprócz dużych wyrębów zorganizował w puszczy różne wytwórnie, w tym węgla drzewnego i potażu. Potaż pozyskiwano, wypalając drewno w specjalnych dołach.

  5. 5

    Klon

    Klon

    Klon często rośnie razem z dębem. Ten typowy liściasty „Europejczyk” jest częstym gościem lasów mieszanych, ale zwykle występuje nielicznie. Gdy naukowcy mówią o lesie klonowym, to już sensacja geobotaniczna i wielka rzadkość. Tym bardziej niezwykłe, że puszcza ma stare naturalne klonowe drzewostany, w których średni wiek drzew przekracza 150 lat - wyjątkowe zjawisko przyrodnicze dla Białorusi i innych krajów Europy Wschodniej.

  6. 6
    Grabowa Górka

    Grabowa Górka

    Wzniesienie 192 metry n.p.m. na ścieżce „Dąbrowa rezerwatowa”: żyzna gleba na szczycie, graby i rzadki dąb bezszypułkowy.

    Więcej →
  7. 7

    Brzoza

    Brzoza

    Opiewana w słowiańskim folklorze brzoza jest dla leśników tylko „domieszką” w lasach mieszanych. To drobnolistne drzewo żyje zwykle nie dłużej niż 100 lat, dlatego w starych naturalnych lasach brzozy nie ma: wypełnia jedynie przecinki, zręby i skraje lasu. W puszczy obok brzozy brodawkowatej rośnie brzoza omszona - drzewo spotykane zwykle w obniżeniach i na bagnach.

  8. 8
    Trójpienny dąb bezszypułkowy

    Trójpienny dąb bezszypułkowy

    Dąb bezszypułkowy o trzech równorzędnych pniach na ścieżce „Dąbrowa rezerwatowa”: dwie rzadkości puszczy w jednym drzewie.

    Więcej →
  9. 9
    Olbrzymia sosna

    Olbrzymia sosna

    Sosna w wieku ponad 300 lat o pniu grubszym niż metr na pieszej ścieżce „Dąbrowa rezerwatowa”.

    Więcej →
  10. 11
    Sosny „z kołnierzykami”

    Sosny „z kołnierzykami”

    Dwie sosny z „kołnierzykami” ze zjeżonej kory na ścieżce „Dąbrowa rezerwatowa” - rzadkie zjawisko, którego naukowcy wciąż nie wyjaśnili.

    Więcej →
  11. 12

    Świerk

    Świerk

    Niewielu wie, że to świerki są w naszych stronach przyrodniczymi „drapaczami chmur”. Niektóre osiągają 50 metrów wysokości - na Białorusi nie ma drzew wyższych. W puszczy jest wiele wspaniałych świerków, są też olbrzymy niemal granicznych rozmiarów. Drewno świerkowe od dawna służy nie tylko w budownictwie i meblarstwie: jego doskonałe właściwości rezonansowe sprawiają, że wyrabia się z niego instrumenty muzyczne.

  12. 13

    Nowy las na starych zrębach

    Młody las na starym zrębie

    Ścieżka biegnie obok starego zrębu - w latach 20. XX wieku rabunkową gospodarkę prowadziła tu brytyjska spółka The Century European Timber Corporation, która otrzymała koncesję na „zagospodarowanie” puszczy. Dziś turyści mogą na własne oczy zobaczyć różnicę między pierwotnym lasem naturalnym a nowym lasem, który wyrósł na dawnym zrębie zupełnym. Drzewa po prawej i lewej stronie ścieżki różnią się tak bardzo, że staje się jasne: naprawdę majestatyczny las nie wyrasta nawet przez sto lat - potrzeba na to wieków.

  13. 14

    Osika

    Osika

    Osika to stały bywalec wielu lasów, ale w Białowieży ma szczególną niszę. Doświadczony leśnik od razu rozpozna dawny zrąb po obfitości osiki. Rzecz w tym, że osika nie żyje długo (średnio 80-100 lat) i łatwo porażają ją zgnilizny, a przy tym bardzo lubi światło i rośnie na żyznych glebach. W wiekowej puszczy pojawia się więc na dawnych polanach, pogorzeliskach i wiatrołomach - i znika, gdy obok niej nabierają sił dęby, klony, jesiony i sosny.

  14. 15
    Trybik myśliwski

    Trybik myśliwski

    Wąska przecinka do polowań z nagonką ze stanowiskami dla strzelców: dawna technika łowiecka na ścieżce „Dąbrowa rezerwatowa”.

    Więcej →
  15. 16

    Dąb szypułkowy

    Dąb szypułkowy

    Tak brzmi pełna nazwa tego wybitnego przedstawiciela drzew - dąb szypułkowy, czyli dąb pospolity. Dąb to bohater ludowych eposów, uosobienie trwałości, wytrwałości i siły. Tu ludowa wiedza ma rację: to najdłużej żyjące drzewo lasów europejskich, mocno trzyma się ziemi, ma wytrzymałe, szlachetne drewno, imponujące rozmiary, a jego wygląd kojarzy się z mądrością i spokojną siłą. W Puszczy Białowieskiej dęby żyją do 700 lat, ich korony wznoszą się na 40 metrów, a pnie niektórych olbrzymów mają dwa metry grubości. W dziuplach starych dębów żyją całe zbiorowiska grzybów i owadów, wiele z nich pod ochroną.

  16. 17

    Dąb bezszypułkowy

    Dąb bezszypułkowy

    Dąb bezszypułkowy to gość z dalekiej przeszłości. Na kontynencie zostały nieliczne miejsca, gdzie to wspaniałe drzewo rośnie w warunkach naturalnych - na Kaukazie, Krymie, w Karpatach i Alpach. Na Białorusi ma jeden adres: Puszczę Białowieską. Od dębu szypułkowego różni się korą, kształtem korony, węższymi liśćmi i wreszcie brakiem szypułek u żołędzi - te są przytwierdzone bezpośrednio do gałęzi. Puszcza to nie tylko schronienie tego pradawnego gatunku: w strefie ochrony ścisłej zachowały się całe lasy z przewagą dębu bezszypułkowego, tak wyjątkowe, że przyciągają badaczy z całej Europy. Dąb bezszypułkowy jest wpisany do Czerwonej Księgi Białorusi.