Człowiek pierwotny w puszczy
Kiedy w puszczy pojawili się ludzie: łowcy po ustąpieniu lodowca, narzędzia z krzemienia, leśna wyspa wśród rozlewisk i kurhany kultury milogradzkiej.

Ludzie mogli osiedlić się na terenie dzisiejszej puszczy dopiero wtedy, gdy na północ ustąpił ostatni lodowiec - 14-10 tysięcy lat temu. Przyroda przypominała wówczas lasotundrę, a pierwsi łowcy przyszli z zachodu, z terenów dzisiejszej Danii, północnych Niemiec i Polski, i stopniowo rozeszli się daleko na wschód.
Mieszkali w szałasach lekko zagłębionych w ziemi i ocieplonych skórami, a przy siedzibie stale podtrzymywali ogień. Narzędzia wyrabiali z krzemienia oraz z poroża i kości renifera. Żyli z łowiectwa, rybołówstwa i zbieractwa; gdy upowszechniły się łuk i strzały, ich zdobyczą stały się niemal wszystkie leśne zwierzęta i ptaki.
Leśna wyspa
Dla łowcy puszcza była bogatym miejscem. Wiosną bagna wokół niej rozlewały się w ogromne morze, a kompleks leśny zamieniał się w wyspę, na której gromadziły się zwierzęta uciekające przed wodą. W pobliżu był też krzemień - główny surowiec do wyrobu narzędzi. Ale zabytków tamtej odległej epoki prawie nie zostało.
Kurhany
Najstarsze znane pochówki w puszczy należą do kultury milogradzkiej - z VII-III wieku p.n.e. Większość kurhanów usypano jednak znacznie później, prawdopodobnie w XI-XIII wieku. Ciągną się łańcuchami wzdłuż Narewki, Narwi i Leśnej; obok nich leżą zwietrzałe głazy uważane za pogańskie kamienie ofiarne. Osiadłe kurhany nad cichymi leśnymi rzeczkami to jedno z nielicznych przypomnień, że puszcza nie zawsze była bezludna.
O plemieniu, które żyło w puszczy w XI-XIII wieku - szkic „Jaćwingowie”.